Okume Süresi: 3 dakika

“Hocam dişimde çürük görünmüyor ama yemek yerken bir anda sızlıyor.” Çatlak diş şikâyeti yaşayan hastalardan en sık duyduğumuz cümlelerden biri budur. Ağrı bazen günlerce ortadan kaybolabilir, sonra sert bir lokmada tekrar ortaya çıkabilir. Üstelik standart muayenede veya röntgende belirgin bir sorun görülmemesi, hastayı haftalarca ağrının kaynağını aramak zorunda bırakabilir.

Bu tablo çatlak diş sendromu olarak karşımıza çıkabilir. Sorunun en önemli özelliği, çatlağın çoğu zaman çıplak gözle kolayca görülememesi ve ağrının hangi dişten kaynaklandığının hastanın kendisi tarafından bile tam tarif edilememesidir. Amerikan Endodontistler Birliği de çatlak dişlerde ağrının gelip gidebildiğini ve sorunlu dişin yerinin belirlenmesinin zor olabileceğini belirtmektedir.

Çatlak Diş Olduğunu Nasıl Anlarım?

Dişte sızlama, sıcak-soğuk hassasiyeti ve çiğneme sırasında aniden ortaya çıkan keskin ağrı önemli belirtilerdir. Ancak çatlak dişi diğer diş problemlerinden ayıran daha karakteristik bir işaret vardır:

Ağrı bazen dişi sıktığınız anda değil, ısırdığınız yiyeceği bırakıp baskıyı kaldırdığınız anda ortaya çıkar.

Bunun nedeni, çatlak nedeniyle birbirinden çok az hareket eden diş dokularının çiğneme basıncıyla esnemesi ve basınç kalktığında tekrar eski konumuna dönmesidir. Bu mikro hareket pulpayı (dişin sinir ve damarlarının bulunduğu canlı merkez) uyarabilir. Amerikan Endodontistler Birliği de çatlak dişlerde ağrının özellikle çiğneme sırasında veya ısırma basıncı bırakılırken hissedilebildiğini belirtmektedir.

Özellikle tek bir dişe bastığınızda veya baskıyı kaldırdığınızda keskin ağrı oluşuyorsa, dişte görünür çürük bulunmasa bile çatlak ihtimali değerlendirilmelidir.

Röntgende Görünmeyen Diş Çatlağı Nasıl Bulunur?

Çatlak diş teşhisinin zor olmasının temel nedenlerinden biri, ince çatlakların klasik iki boyutlu radyografilerde doğrudan seçilemeyebilmesidir. Bu nedenle yalnızca “röntgende bir şey yok” demek her zaman çatlak olmadığı anlamına gelmez.

AİLE DİŞ hekimleri, açıklanamayan çiğneme ağrılarında klinik bulguları birlikte değerlendirir. Gerektiğinde transillüminasyon (dişin içerisinden güçlü ışık geçirilerek çatlak hattının belirginleştirilmesi), büyütme altında muayene, periodontal sondlama (diş eti çevresindeki ceplerin ölçülmesi) ve özel ısırma testlerinden yararlanılır.

Amerikan Endodontistler Birliği kaynaklarında da çatlak diş teşhisinde transillüminasyon, büyütme, periodontal sondlama ve ısırma stres testlerinin kullanılabileceği belirtilmektedir. Büyütme sistemleri, çıplak gözle fark edilmesi zor olan çok ince yapıların değerlendirilmesine yardımcı olur.

Çatlak Diş Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi çatlağın uzunluğuna, derinliğine ve pulpanın etkilenip etkilenmediğine göre değişir.

Küçük ve Yüzeysel Çatlaklarda

Yalnızca mineyi (dişin en dış sert tabakası) etkileyen yüzeysel çizgiler her zaman tedavi gerektirmez. Yapısal kayıp bulunan uygun vakalarda kompozit bonding (diş renginde reçine materyaliyle onarım) veya restoratif uygulamalar düşünülebilir.

Çatlak Dişi Zayıflatıyorsa

Çiğneme kuvvetleri çatlak hattını hareket ettiriyorsa dişin desteklenmesi gerekir. Bu durumda kuron kaplama (dişin çevresini sararak kuvvetleri dağıtan koruyucu kaplama) veya uygun indirekt restorasyonlar tercih edilebilir. Amaç yalnızca ağrıyı gidermek değil, çatlağın ilerleme riskini azaltmaktır.

Çatlak Dişin Sinirine Ulaşmışsa

Çatlak pulpa odasına kadar ilerlemiş ve geri dönüşsüz iltihap ya da enfeksiyon oluşturmuşsa kanal tedavisi gerekebilir. Ardından diş çoğunlukla kuronla desteklenir. Amerikan Endodontistler Birliği, pulpayı etkileyen tedavi edilebilir çatlaklarda kanal tedavisi ve kuron uygulamasını temel seçeneklerden biri olarak belirtmektedir.

Derin Dikey Çatlaklarda Diş Çekilir mi?

Çatlak kökün derin bölgelerine veya diş eti seviyesinin altına ilerlemişse dişi korumak her zaman mümkün olmayabilir. Split tooth (dişin iki ayrı parçaya ayrılması) veya ileri dikey kök kırıklarında çekim gerekebilir. Bu nedenle çatlak ne kadar erken tespit edilirse dişi koruyacak tedavi seçenekleri o kadar geniş olabilir.

Çürük Yok Ama Isırınca Dişiniz Sızlıyorsa Ne Yapmalısınız?

Sert bir şeyi ısırdıktan sonra veya özellikle baskıyı kaldırdığınız anda aynı dişte tekrarlayan ağrı hissediyorsanız bunu bekletmeyin. Çatlak diş kendi kendine kemik gibi kaynamaz ve bazı çatlaklar zaman içinde ilerleyebilir.